Afsögn er eina leiðin til að ná fram réttlæti

Freyja Haraldsdóttir, baráttukona og doktorsnemi, segir umræðuna á Klaustri bar …
Freyja Haraldsdóttir, baráttukona og doktorsnemi, segir umræðuna á Klaustri bar raunverulegt og algengt viðhorf í samfélaginu. Hún vonast til að það breytist og að fólk trúi raunverulega þeim fordómum sem fatlað fólk verður fyrir. Mynd/K100

Freyja Haraldsdóttir, fyrrverandi alþingismaður, doktorsnemi og talskona Tabú, segist ekki hræðast orð alþingismannanna sem voru látin falla á Klaustri bar 20. nóvember síðastliðinn, heldur óttist hún hugarheim þingmanna sem eigi að vinna að málefnum fatlaðs fólks. Henni var verulega brugðið og hún segir þetta mál hafa tekið sinn toll, en einnig segist hún upplifa eitthvað nýtt í tengslum við samstöðu og stuðning frá fólki. Hún vonast til að skilningur í garð fatlaðs fólks aukist með umræðunni.

Sameiginleg árás á fatlað fólk

„Mér var náttúrlega brugðið fyrst og því vildi ég ekki tjá mig strax og þurfti bara svolítið að melta þetta. En svo fannst mér eiginleg algerlega nauðsynlegt að bregðast við,“ segir Freyja í viðtali hjá Huldu og Loga í síðdegisþætti K100. „Þetta er sameiginleg árás á fatlað fólk og í því ljósi gat ég ekki þagað,“ segir hún.
Fyrr um daginn hafði Freyja birt hugleiðingar sínar á Facebook um hvernig ófatlað fólk sáir skömm í vitund fatlaðs fólks. Hún segir skömmina hellast reglulega yfir sig, eftir tiltekið augnaráð eða athugasemd og skömmin skrifist á líkama sinn. Þar deilir hún því jafnframt að henni hafi oftar en einu sinni verið líkt við dýr.

Raunverulegir fordómar 

„Ég er mjög þreytt og þetta er búið að taka mikið á. En á sama tíma hef ég fundið mjög mikinn kærleika og samstöðu frá samfélaginu. Sem er svolítið nýtt að sumu leyti fyrir mig og það gefur mér mikinn kraft,“ segir hún. Umræðan er flókin, en það sem geri þetta mál svolítið sérstakt sé að þarna sé um fólk í valdastöðu að ræða. „Fólk sem við höfum kosið til að fara með okkar mál á Alþingi og í ráðuneytum,“ segir Freyja.
Hún segir viðbrögð fólks í sinn garð hafa verið mjög jákvæð og hún segist upplifa það að fólk sé jafnframt svolítið hissa að heyra hvernig talað er um fatlað fólk. „Ég er kannski að skynja smá breytingu. Fólk er kannski að fatta hvað fatlað fólk er að fást við,“ útskýrir Freyja þegar spurð út í þann lærdóm sem megi draga af þessu Klaustursmáli. „Þessi viðhorf eru raunveruleg og það er alltaf svolítið sárt að finna að okkur hafi ekki verið trúað.“ 

„Og sagan er svolítið svo að okkur er líkt við dýr“

Freyja útskýrir það sem svo að það sem hafi komið fram í samtölum manna 20. nóvember sé grunnur að hugmyndakerfi sem við höfum um fatlað fólk og það móti raunverulega það valdakerfi sem við búum við „Þar sem fatlað fólk er óæðra. Og sagan er svolítið svo að okkur er líkt við dýr. Og já þetta er ekki í fyrsta sinn sem líkama mínum er á einhvern hátt líkt við einhvers konar dýr þannig að það er eitthvað sem ég hef upplifað áður og annað fatlað fólk í kringum mig líka,“ segir Freyja einlæg. 

Endurspeglar hugarheim tíunda hvers þingmanns

Spurð út í viðbrögð fólks um að þetta sé kannski ekki svo illa meint, svarar Freyja því sem svo að það sé erfitt að túlka það þannig þegar einstaklingar sitji og tali hátt og hlæja að öllu sem sagt er. Og nota öll þau ljótu orð sem notuð voru. „Kannski var ekki ætlun þeirra að þetta færi til okkar, en þetta endurspeglar samt þeirra hugarheim. Og það er það sem hræðir mig,“ segir hún. „Það eru kannski ekki öll þessi ljótu orð sem við erum öll að horfa á, heldur það að þarna eru sex, eða einn af hverjum tíu þingmönnum sem hugsa svona um þessa hópa.“

„Ég get ekki treyst þessu fólki“

Spurð út í símtalið frá Sigmundi Davíð, þar sem hann baðst afsökunar og reyndi að útskýra hvað hefði verið rætt á upptökunum frá Klaustri bar, þá segist hún í raun hafa frosið og þurft að einbeita sér að því að komast í gegnum það. Það besta í stöðunni hefði að mati Freyju verið að fá fund með Sigmundi þar sem farið væri yfir málið, án allra málalenginga líkt og í umræddu símtali. Henni hefði þótt eðlilegt að hann tilkynnti um afsögn sína í framhaldinu, í ljósi liðinna atburða. Þannig metur hún sem svo að afsögn Sigmundar sé eina sanna iðrunin og í raun eina leið hennar til að fyrirgefa svona framkomu. „Besta í stöðunni er að hann segja af sér í mínum huga. Ég get ekki treyst þessu fólki til að tryggja mitt öryggi í samfélaginu og annarra í minni stöðu.“

Viðtalið úr þætti Loga og Hulda má nálgast í heild hér að neðan.

Uppfært kl. 17:01. Fyrirsögnin var uppfærð í samráði við Freyju Haralds.
Upphafleg fyrirsögn var „Afsögn er eina leiðin til fyrirgefningar.“

Síðdegisþáttur K100 er á dagskrá alla virka daga milli 16-18.

mbl.is